Tác giả ‘Đà Lạt bên dưới sương mù’: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ

TTO – Có những người cả đời ôm ghì lấy một thành phố, như thể hấp lực nó lớn đến mức luôn hút lấy người ấy. Nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên là một người như vậy.

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 1.

Tập sách Đà Lạt bên dưới sương mù cùng họa đồ thiết kế và phân lô khu chợ Mới Đà Lạt của KTS Ngô Viết Thụ, năm 1959. Tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên sẽ có cuộc trò chuyện với độc giả nhân sách ra mắt vào 9h ngày 24-3 tại 38 Võ Văn Tần, Q.3, TP.HCM – Ảnh: GIA TIẾN

Sau Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách, Đà Lạt một thời hương xa, lần này anh trở lại với biên khảo Đà Lạt bên dưới sương mù.

Trò chuyện với Thế giới sách quanh tác phẩm này, cây bút biên khảo Nguyễn Vĩnh Nguyên chia sẻ: “Tôi có niềm hứng thú của kẻ đi xuyên sương mù để nhận diện lại một đô thị với những chiều kích giá trị còn lại, những gì bị bôi xóa, lãng quên, diễn dịch cách này hay cách khác”.

Đà Lạt của những sự kiện bí mật

* Khi đọc tác phẩm Đà Lạt bên dưới sương mù, độc giả dễ bị choáng ngợp bởi khối lượng tài liệu đồ sộ, đặc biệt là tài liệu trong các văn khố. Anh có thể nói qua về quá trình tiếp cận, xử lý các tài liệu này, cách chọn lựa đề tài trong vô vàn tài liệu?

– Tôi dành ra hai năm đi vào các trung tâm lưu trữ tại Sài Gòn và Đà Lạt để tìm tất cả những gì có liên quan tới Đà Lạt trong khoảng 1950 – 1975. Tôi cũng cậy nhờ một người quen tại Paris lấy được tập tài liệu quý về Hoàng triều cương thổ tại Thư viện quốc gia Pháp.

Khối lượng tài liệu Đà Lạt trong thời kỳ Hoàng triều cương thổ và Việt Nam cộng hòa để lại lên đến vài trăm bó, hàng ngàn trang văn bản cũ với đủ thứ chuyện xảy ra tại thành phố này, từ chuyện một bà ở đường Duy Tân đăng ký mở bưu cục phụ, chuyện giải tỏa để mở rộng sân bay Cam Ly hay bó hồ sơ về đất và nhà bà Nhu (Trần Lệ Xuân) đầy những khế ước, đoạn mãi, quyết định, công văn, báo cáo…

Đi vào các kho tài liệu đó, bạn sẽ dễ dàng bị choáng ngợp. Vì thấy điều gì cũng mới lạ. Bạn có niềm hứng thú khi đi vào một thành phố bằng con đường khác mà trước đó hiếm ai đi. Hứng thú đó có thể làm cho bạn dễ mất tập trung và đi lạc không thấy lối ra.

Những lúc thấy mình có dấu hiệu hoang mang trước những kho tài liệu, tôi đã tìm cách thoát ra bằng việc đi thực địa và tìm tài liệu trong “giang hồ” (giới sưu tập, mua bán tài liệu cũ)…

Rồi nhất thiết phải căng lên một cái khung tổng thể cho cuốn sách. Tôi trả lời câu hỏi những gì cần nói về Đà Lạt trong giai đoạn này.

* Làm thế nào anh có thể dung hòa được tính khô cứng của tài liệu với giọng văn kể chuyện hấp dẫn để tác phẩm này không trở thành một cuộc “triển lãm” tài liệu?

– Đó là điều khó khăn. Nó đòi hỏi một quá trình đọc, xử lý, làm chủ văn bản. Tôi mang máy tính vào trung tâm lưu trữ và ngồi làm việc tại đó mỗi khi có thể, để giảm chi phí in sao tài liệu (bạn biết đó, tất cả là chi phí cá nhân). Và kiên trì lần ra đường dây của những câu chuyện được mã hóa qua các văn bản hành chính, hình ảnh…

Việc dựng lại câu chuyện đòi hỏi độ chuẩn xác cao, có chú dẫn cụ thể, khoa học. Tôi cũng đã nhiều lần đi về Đà Lạt, tiếp xúc người Đà Lạt có mặt trong các sự kiện, tìm các tài liệu trong sách báo đã ấn hành để thâm nhập vào các dữ kiện đời sống, cố gắng tái hiện không gian sống động nhất có thể.

Tuy nhiên, điều thú vị là rất nhiều sự kiện bí mật đã không được nhiều người, ngay cả người Đà Lạt biết đến, ví dụ vụ các phi công Pháp được cho là “trộm máy bay” khi hãng bay S.I.L.A. bị quốc trưởng Bảo Đại bỏ rơi, vụ ám sát quan mật thám ở số 17 Rue des Roses kéo theo vụ xử tử 20 người Việt ở Cam Ly, hay chuyện các công chức Nha văn khố đã không ngại hiểm nguy, cứu tài liệu trong bom lửa vào những ngày tháng 3-1975…

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 2.

Tôi nghĩ ở giai đoạn này, để bảo vệ những giá trị của một công trình, một đô thị, thì tình yêu thôi sẽ không đủ. Yêu nhiều quá sớm muộn cũng sẽ dẫn đến… bất lực và hụt hẫng tràn trề.

_NGUYỄN VĨNH NGUYÊN_

Giá trị lịch sử của khu Hòa Bình

* Trong các tài liệu anh công bố ở đây, đáng chú ý là các tài liệu hình ảnh, bản vẽ quy hoạch… Anh có nhận xét gì về tầm nhìn quy hoạch đô thị Đà Lạt của các thế hệ trước?

– Trong sách, tôi có đề cập câu chuyện về việc xây chợ Mới Đà Lạt (nay là chợ Đà Lạt) và bản đồ án phân lô phố một tầng lầu ở khu chợ, do KTS Ngô Viết Thụ thiết kế năm 1959.

Thời điểm đó, KTS Ngô Viết Thụ vừa học ở Pháp về, có chuyên môn quy hoạch, nắm trong tay giải thưởng Kiến trúc Khôi nguyên La Mã, được tổng thống Diệm giao phó quyết định nhiều phân vùng kiến trúc, quy hoạch miền Nam, trong đó có khu chợ Mới Đà Lạt.

Chỉ cần thiếu bình tĩnh và phô trương “tư duy tân kỳ” một chút, ông Thụ đã có thể cố vấn cho thị trưởng Đà Lạt và ông tổng thống cho đập bỏ cái chợ cũ (nay là rạp Hòa Bình) ngay.

Nhưng ông Thụ đã không làm vậy, có lẽ vì là người gắn bó với Đà Lạt, ông đọc được giá trị lịch sử của khu quảng trường Hòa Bình và giá trị di sản của ngôi chợ cũ trông rất đơn sơ.

Ông giữ lại và làm một cầu dẫn từ khúc quanh phía sau chợ cũ sang ngôi chợ Mới, tạo ra sự nối kết rất hài hòa giữa hai thời kỳ kiến trúc quá khứ – hiện tại, di sản – hiện đại; đồng thời giới hạn khu thương mại quanh chợ chỉ được phép xây một tầng lầu.

Trong lịch sử, người dân Đà Lạt đã đồng tình với đồ án trên; Hội đồng thành phố từng lên tiếng để giữ gìn những nguyên tắc chính khi có ai đó cậy quyền lực và kinh tế để phá vỡ nguyên tắc. Tôi đã chọn in bản họa đồ 1959 của Ngô Viết Thụ làm quà tặng kèm theo sách như một tài liệu quý mà độc giả có thể tự đối chiếu với thực tiễn.

HUỲNH TRỌNG KHANG thực hiện

Theo Tuoitre

 

 

  • - Ngân hàng Thế giới ước tính Việt Nam mỗi năm mất đi khoảng 16 ngàn tỉ đồng mỗi năm do khoảng 2 triệu dân vẫn còn phóng uế bừa bãi. Điều này làm lây lan các dịch bệnh truyền nhiễm như cúm, tiêu chảy, kiết lỵ, chân tay miệng. Vừa qua nhân Ngày Nhà vệ sinh thế giới (19/11),…

Tác giả ‘Đà Lạt bên dưới sương mù’: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ

TTO – Có những người cả đời ôm ghì lấy một thành phố, như thể hấp lực nó lớn đến mức luôn hút lấy người ấy. Nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên là một người như vậy.

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 1.

Tập sách Đà Lạt bên dưới sương mù cùng họa đồ thiết kế và phân lô khu chợ Mới Đà Lạt của KTS Ngô Viết Thụ, năm 1959. Tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên sẽ có cuộc trò chuyện với độc giả nhân sách ra mắt vào 9h ngày 24-3 tại 38 Võ Văn Tần, Q.3, TP.HCM – Ảnh: GIA TIẾN

Sau Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách, Đà Lạt một thời hương xa, lần này anh trở lại với biên khảo Đà Lạt bên dưới sương mù.

Trò chuyện với Thế giới sách quanh tác phẩm này, cây bút biên khảo Nguyễn Vĩnh Nguyên chia sẻ: “Tôi có niềm hứng thú của kẻ đi xuyên sương mù để nhận diện lại một đô thị với những chiều kích giá trị còn lại, những gì bị bôi xóa, lãng quên, diễn dịch cách này hay cách khác”.

Đà Lạt của những sự kiện bí mật

* Khi đọc tác phẩm Đà Lạt bên dưới sương mù, độc giả dễ bị choáng ngợp bởi khối lượng tài liệu đồ sộ, đặc biệt là tài liệu trong các văn khố. Anh có thể nói qua về quá trình tiếp cận, xử lý các tài liệu này, cách chọn lựa đề tài trong vô vàn tài liệu?

– Tôi dành ra hai năm đi vào các trung tâm lưu trữ tại Sài Gòn và Đà Lạt để tìm tất cả những gì có liên quan tới Đà Lạt trong khoảng 1950 – 1975. Tôi cũng cậy nhờ một người quen tại Paris lấy được tập tài liệu quý về Hoàng triều cương thổ tại Thư viện quốc gia Pháp.

Khối lượng tài liệu Đà Lạt trong thời kỳ Hoàng triều cương thổ và Việt Nam cộng hòa để lại lên đến vài trăm bó, hàng ngàn trang văn bản cũ với đủ thứ chuyện xảy ra tại thành phố này, từ chuyện một bà ở đường Duy Tân đăng ký mở bưu cục phụ, chuyện giải tỏa để mở rộng sân bay Cam Ly hay bó hồ sơ về đất và nhà bà Nhu (Trần Lệ Xuân) đầy những khế ước, đoạn mãi, quyết định, công văn, báo cáo…

Đi vào các kho tài liệu đó, bạn sẽ dễ dàng bị choáng ngợp. Vì thấy điều gì cũng mới lạ. Bạn có niềm hứng thú khi đi vào một thành phố bằng con đường khác mà trước đó hiếm ai đi. Hứng thú đó có thể làm cho bạn dễ mất tập trung và đi lạc không thấy lối ra.

Những lúc thấy mình có dấu hiệu hoang mang trước những kho tài liệu, tôi đã tìm cách thoát ra bằng việc đi thực địa và tìm tài liệu trong “giang hồ” (giới sưu tập, mua bán tài liệu cũ)…

Rồi nhất thiết phải căng lên một cái khung tổng thể cho cuốn sách. Tôi trả lời câu hỏi những gì cần nói về Đà Lạt trong giai đoạn này.

* Làm thế nào anh có thể dung hòa được tính khô cứng của tài liệu với giọng văn kể chuyện hấp dẫn để tác phẩm này không trở thành một cuộc “triển lãm” tài liệu?

– Đó là điều khó khăn. Nó đòi hỏi một quá trình đọc, xử lý, làm chủ văn bản. Tôi mang máy tính vào trung tâm lưu trữ và ngồi làm việc tại đó mỗi khi có thể, để giảm chi phí in sao tài liệu (bạn biết đó, tất cả là chi phí cá nhân). Và kiên trì lần ra đường dây của những câu chuyện được mã hóa qua các văn bản hành chính, hình ảnh…

Việc dựng lại câu chuyện đòi hỏi độ chuẩn xác cao, có chú dẫn cụ thể, khoa học. Tôi cũng đã nhiều lần đi về Đà Lạt, tiếp xúc người Đà Lạt có mặt trong các sự kiện, tìm các tài liệu trong sách báo đã ấn hành để thâm nhập vào các dữ kiện đời sống, cố gắng tái hiện không gian sống động nhất có thể.

Tuy nhiên, điều thú vị là rất nhiều sự kiện bí mật đã không được nhiều người, ngay cả người Đà Lạt biết đến, ví dụ vụ các phi công Pháp được cho là “trộm máy bay” khi hãng bay S.I.L.A. bị quốc trưởng Bảo Đại bỏ rơi, vụ ám sát quan mật thám ở số 17 Rue des Roses kéo theo vụ xử tử 20 người Việt ở Cam Ly, hay chuyện các công chức Nha văn khố đã không ngại hiểm nguy, cứu tài liệu trong bom lửa vào những ngày tháng 3-1975…

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 2.

Tôi nghĩ ở giai đoạn này, để bảo vệ những giá trị của một công trình, một đô thị, thì tình yêu thôi sẽ không đủ. Yêu nhiều quá sớm muộn cũng sẽ dẫn đến… bất lực và hụt hẫng tràn trề.

_NGUYỄN VĨNH NGUYÊN_

Giá trị lịch sử của khu Hòa Bình

* Trong các tài liệu anh công bố ở đây, đáng chú ý là các tài liệu hình ảnh, bản vẽ quy hoạch… Anh có nhận xét gì về tầm nhìn quy hoạch đô thị Đà Lạt của các thế hệ trước?

– Trong sách, tôi có đề cập câu chuyện về việc xây chợ Mới Đà Lạt (nay là chợ Đà Lạt) và bản đồ án phân lô phố một tầng lầu ở khu chợ, do KTS Ngô Viết Thụ thiết kế năm 1959.

Thời điểm đó, KTS Ngô Viết Thụ vừa học ở Pháp về, có chuyên môn quy hoạch, nắm trong tay giải thưởng Kiến trúc Khôi nguyên La Mã, được tổng thống Diệm giao phó quyết định nhiều phân vùng kiến trúc, quy hoạch miền Nam, trong đó có khu chợ Mới Đà Lạt.

Chỉ cần thiếu bình tĩnh và phô trương “tư duy tân kỳ” một chút, ông Thụ đã có thể cố vấn cho thị trưởng Đà Lạt và ông tổng thống cho đập bỏ cái chợ cũ (nay là rạp Hòa Bình) ngay.

Nhưng ông Thụ đã không làm vậy, có lẽ vì là người gắn bó với Đà Lạt, ông đọc được giá trị lịch sử của khu quảng trường Hòa Bình và giá trị di sản của ngôi chợ cũ trông rất đơn sơ.

Ông giữ lại và làm một cầu dẫn từ khúc quanh phía sau chợ cũ sang ngôi chợ Mới, tạo ra sự nối kết rất hài hòa giữa hai thời kỳ kiến trúc quá khứ – hiện tại, di sản – hiện đại; đồng thời giới hạn khu thương mại quanh chợ chỉ được phép xây một tầng lầu.

Trong lịch sử, người dân Đà Lạt đã đồng tình với đồ án trên; Hội đồng thành phố từng lên tiếng để giữ gìn những nguyên tắc chính khi có ai đó cậy quyền lực và kinh tế để phá vỡ nguyên tắc. Tôi đã chọn in bản họa đồ 1959 của Ngô Viết Thụ làm quà tặng kèm theo sách như một tài liệu quý mà độc giả có thể tự đối chiếu với thực tiễn.

HUỲNH TRỌNG KHANG thực hiện

Theo Tuoitre

 

 

  • Tại chương trình “Ngọn lửa biển đảo trong lòng sinh viên” lần 2 được tổ chức tại Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP. HCM đã diễn ra thành công phiên đấu giá. Toàn bộ số tiền thu được sau phiên đấu giá sẽ được đưa vào dự án hướng về Trường Sa của Hành trình tìm kiếm Đại sứ Đại Dương Xanh (HTTKĐSĐDX) diễn ra sắp tới. Nằm trong chuỗi hoạt động hướng về biển đảo của Hành trình tìm kiếm Đại sứ Đại Dương Xanh, chương trình “Ngọn lửa biển đảo trong lòng sinh viên” lần 2 được tổ chức tại trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP. HCM làm nên thành công vang dội. Chương trình với sự hiện diện của các khách mời đặc biệt : Bà Trương Mỹ Hoa - Nguyên Phó chủ tịch nước CHXHCNVN, ông Cao Minh Tuấn - Đại diện Trung tâm…
  • Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch bệnh Corona, đã gây ra rất nhiều đảo lộn về cuộc sống, những thiệt hại không ít cho những người dân. Chúng ta lại thấy được tinh thần tương thần tương ái, những hình ảnh đầy nhân văn của toàn dân trong việc phòng chống dịch bệnh, những hình ảnh đó là những tia nắng sưởi ấm cộng đồng mang lại niềm tin và sức mạnh cho toàn dân tộc tiếp…
  • Là chi nhánh thứ 5 trong Hệ thống Thế giới Sữa tại Bình Phước, dù mới bắt đầu kinh doanh và phát triển chưa đầy 3 năm (từ 2017), nhưng Hệ thống Thế giới Sữa vào ngày 08/12/2019 vừa qua đã chính thức khai trương Chi nhánh 5, Thế giới Sữa Đồng Phú tại 525 DT 741, KP Tân An, TT Tân Phú, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước. Từ năm 2017 đến nay, cho dù là cửa hàng sinh…
  • Vào thứ sáu tuần này, tại sự kiện đầu năm mới của giải ONE Championship, võ sĩ gốc Việt Thành Lê sẽ góp mặt trong những trận đấu tâm điểm của sự kiện. Thành Lê là võ sĩ với 2 dòng máu Việt và Mỹ. Bố của anh là người Việt di  cư và gặp mẹ của anh tại bang Kentucky. Cả 2 đã có người con đầu lòng tại thị trấn Owensboro. Khi Thành Lê 5 tuổi, cả nhà…
  • Vừa qua, ngày 27/10/2019 tại cửa hàng sữa bỉm Hoà Phú – cửa hàng uy tín hàng đầu tại xã Phúc Thuận, TX Phổ Yên, Thái Nguyên đã tưng bừng tổ chức sự kiện Bốc thăm trúng thưởng – Tri ân khách hàng tiêu dùng xã Phúc Thuận đang sử dụng và quan tâm đến các sản phẩm Babyme HMO, Kid Power A+, Maeil do công ty Thành Quang cung cấp và nhiều sản phẩm khác có bán tại cửa…
  • Là cửa hàng thứ 3 trong chuỗi hệ thống cửa hàng mẹ và bé Gia Đình Sữa với gần 4 năm kinh doanh và phát triển (từ năm 2016),  ngày 17/11/2019 vừa qua, cửa hàng mẹ và bé Gia Đình Sữa 3 chính thức khai trương phục vụ người dân tại huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa tại địa chỉ Ngã tư Hoa Lộc, Hậu Lộc, Thanh Hóa. Từ năm 2016 đến nay, hệ thống cửa hàng mẹ & bé Gia…
  • Là Siêu thị thứ 7 trong Chuỗi Hệ thống Siêu thị mang thương hiệu THU HƯỜNG và TOTMILK với trên 10 năm kinh doanh và phát triển (từ năm 2018),  ngày 1/12/2019 vừa qua, Siêu Thị Thu Hường 3 chính thức khai trương phục vụ người dân tại Huyện Thường Tín, Hà Nội tại địa chỉ Thôn Xâm Dương 3, Xã Ninh Sở, Huyện Thường Tín, Hà Nội. Từ năm 2008 đến nay, chuỗi Siêu Thị Thu Hường đã không…
  • Ngày 24/08/2019 vừa qua, công ty Thành Quang – Đơn vị phát triển sản phẩm chuyên nghiệp hàng đầu Việt Nam với các sản phẩm có thương hiệu lớn tại thị trường Việt Nam như Babyme HMO, Kid Power A+, Maeil đã tổ chức Lễ tri ân Đối tác Chiến lược của công ty là Bà Vũ Thị Liên – Đại diện Cửa hàng Liên Dũng (Một Đại lý lớn hàng đầu Miền Bắc) tại chính Cửa hàng của Bà…
  • Ngày 29/10/2019 vừa qua, Công ty Cổ phần Thương mại Đầu tư Dinh dưỡng – Công ty phát triển sản phẩm chuyên nghiệp hàng đầu Việt Nam với hơn 100 Cán bộ Nhân viên công ty tổ chức Lễ ra quân những Chiến binh Avenger vì Thế hệ tương lai Trẻ em Việt Nam phát triển thể chất tối ưu tại Khu trung tâm thương mại Sun Plaza – số 3 Lương Yên – Quận Hai Bà Trưng. Theo ông…