Tác giả ‘Đà Lạt bên dưới sương mù’: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ

TTO – Có những người cả đời ôm ghì lấy một thành phố, như thể hấp lực nó lớn đến mức luôn hút lấy người ấy. Nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên là một người như vậy.

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 1.

Tập sách Đà Lạt bên dưới sương mù cùng họa đồ thiết kế và phân lô khu chợ Mới Đà Lạt của KTS Ngô Viết Thụ, năm 1959. Tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên sẽ có cuộc trò chuyện với độc giả nhân sách ra mắt vào 9h ngày 24-3 tại 38 Võ Văn Tần, Q.3, TP.HCM – Ảnh: GIA TIẾN

Sau Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách, Đà Lạt một thời hương xa, lần này anh trở lại với biên khảo Đà Lạt bên dưới sương mù.

Trò chuyện với Thế giới sách quanh tác phẩm này, cây bút biên khảo Nguyễn Vĩnh Nguyên chia sẻ: “Tôi có niềm hứng thú của kẻ đi xuyên sương mù để nhận diện lại một đô thị với những chiều kích giá trị còn lại, những gì bị bôi xóa, lãng quên, diễn dịch cách này hay cách khác”.

Đà Lạt của những sự kiện bí mật

* Khi đọc tác phẩm Đà Lạt bên dưới sương mù, độc giả dễ bị choáng ngợp bởi khối lượng tài liệu đồ sộ, đặc biệt là tài liệu trong các văn khố. Anh có thể nói qua về quá trình tiếp cận, xử lý các tài liệu này, cách chọn lựa đề tài trong vô vàn tài liệu?

– Tôi dành ra hai năm đi vào các trung tâm lưu trữ tại Sài Gòn và Đà Lạt để tìm tất cả những gì có liên quan tới Đà Lạt trong khoảng 1950 – 1975. Tôi cũng cậy nhờ một người quen tại Paris lấy được tập tài liệu quý về Hoàng triều cương thổ tại Thư viện quốc gia Pháp.

Khối lượng tài liệu Đà Lạt trong thời kỳ Hoàng triều cương thổ và Việt Nam cộng hòa để lại lên đến vài trăm bó, hàng ngàn trang văn bản cũ với đủ thứ chuyện xảy ra tại thành phố này, từ chuyện một bà ở đường Duy Tân đăng ký mở bưu cục phụ, chuyện giải tỏa để mở rộng sân bay Cam Ly hay bó hồ sơ về đất và nhà bà Nhu (Trần Lệ Xuân) đầy những khế ước, đoạn mãi, quyết định, công văn, báo cáo…

Đi vào các kho tài liệu đó, bạn sẽ dễ dàng bị choáng ngợp. Vì thấy điều gì cũng mới lạ. Bạn có niềm hứng thú khi đi vào một thành phố bằng con đường khác mà trước đó hiếm ai đi. Hứng thú đó có thể làm cho bạn dễ mất tập trung và đi lạc không thấy lối ra.

Những lúc thấy mình có dấu hiệu hoang mang trước những kho tài liệu, tôi đã tìm cách thoát ra bằng việc đi thực địa và tìm tài liệu trong “giang hồ” (giới sưu tập, mua bán tài liệu cũ)…

Rồi nhất thiết phải căng lên một cái khung tổng thể cho cuốn sách. Tôi trả lời câu hỏi những gì cần nói về Đà Lạt trong giai đoạn này.

* Làm thế nào anh có thể dung hòa được tính khô cứng của tài liệu với giọng văn kể chuyện hấp dẫn để tác phẩm này không trở thành một cuộc “triển lãm” tài liệu?

– Đó là điều khó khăn. Nó đòi hỏi một quá trình đọc, xử lý, làm chủ văn bản. Tôi mang máy tính vào trung tâm lưu trữ và ngồi làm việc tại đó mỗi khi có thể, để giảm chi phí in sao tài liệu (bạn biết đó, tất cả là chi phí cá nhân). Và kiên trì lần ra đường dây của những câu chuyện được mã hóa qua các văn bản hành chính, hình ảnh…

Việc dựng lại câu chuyện đòi hỏi độ chuẩn xác cao, có chú dẫn cụ thể, khoa học. Tôi cũng đã nhiều lần đi về Đà Lạt, tiếp xúc người Đà Lạt có mặt trong các sự kiện, tìm các tài liệu trong sách báo đã ấn hành để thâm nhập vào các dữ kiện đời sống, cố gắng tái hiện không gian sống động nhất có thể.

Tuy nhiên, điều thú vị là rất nhiều sự kiện bí mật đã không được nhiều người, ngay cả người Đà Lạt biết đến, ví dụ vụ các phi công Pháp được cho là “trộm máy bay” khi hãng bay S.I.L.A. bị quốc trưởng Bảo Đại bỏ rơi, vụ ám sát quan mật thám ở số 17 Rue des Roses kéo theo vụ xử tử 20 người Việt ở Cam Ly, hay chuyện các công chức Nha văn khố đã không ngại hiểm nguy, cứu tài liệu trong bom lửa vào những ngày tháng 3-1975…

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 2.

Tôi nghĩ ở giai đoạn này, để bảo vệ những giá trị của một công trình, một đô thị, thì tình yêu thôi sẽ không đủ. Yêu nhiều quá sớm muộn cũng sẽ dẫn đến… bất lực và hụt hẫng tràn trề.

_NGUYỄN VĨNH NGUYÊN_

Giá trị lịch sử của khu Hòa Bình

* Trong các tài liệu anh công bố ở đây, đáng chú ý là các tài liệu hình ảnh, bản vẽ quy hoạch… Anh có nhận xét gì về tầm nhìn quy hoạch đô thị Đà Lạt của các thế hệ trước?

– Trong sách, tôi có đề cập câu chuyện về việc xây chợ Mới Đà Lạt (nay là chợ Đà Lạt) và bản đồ án phân lô phố một tầng lầu ở khu chợ, do KTS Ngô Viết Thụ thiết kế năm 1959.

Thời điểm đó, KTS Ngô Viết Thụ vừa học ở Pháp về, có chuyên môn quy hoạch, nắm trong tay giải thưởng Kiến trúc Khôi nguyên La Mã, được tổng thống Diệm giao phó quyết định nhiều phân vùng kiến trúc, quy hoạch miền Nam, trong đó có khu chợ Mới Đà Lạt.

Chỉ cần thiếu bình tĩnh và phô trương “tư duy tân kỳ” một chút, ông Thụ đã có thể cố vấn cho thị trưởng Đà Lạt và ông tổng thống cho đập bỏ cái chợ cũ (nay là rạp Hòa Bình) ngay.

Nhưng ông Thụ đã không làm vậy, có lẽ vì là người gắn bó với Đà Lạt, ông đọc được giá trị lịch sử của khu quảng trường Hòa Bình và giá trị di sản của ngôi chợ cũ trông rất đơn sơ.

Ông giữ lại và làm một cầu dẫn từ khúc quanh phía sau chợ cũ sang ngôi chợ Mới, tạo ra sự nối kết rất hài hòa giữa hai thời kỳ kiến trúc quá khứ – hiện tại, di sản – hiện đại; đồng thời giới hạn khu thương mại quanh chợ chỉ được phép xây một tầng lầu.

Trong lịch sử, người dân Đà Lạt đã đồng tình với đồ án trên; Hội đồng thành phố từng lên tiếng để giữ gìn những nguyên tắc chính khi có ai đó cậy quyền lực và kinh tế để phá vỡ nguyên tắc. Tôi đã chọn in bản họa đồ 1959 của Ngô Viết Thụ làm quà tặng kèm theo sách như một tài liệu quý mà độc giả có thể tự đối chiếu với thực tiễn.

HUỲNH TRỌNG KHANG thực hiện

Theo Tuoitre

 

 

  • Thời tiết chuyển mùa là lúc trẻ dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, cảm lạnh. Các mẹ hãy áp dụng ngay 5 bí quyết sau đây để tăng cường sức đề kháng, miễn dịch hô hấp, phòng chống bệnh hô hấp cho bé trong mùa đông này nhé! 1. Giữ ấm đường thở Khu vực mũi họng là…

Tác giả ‘Đà Lạt bên dưới sương mù’: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ

TTO – Có những người cả đời ôm ghì lấy một thành phố, như thể hấp lực nó lớn đến mức luôn hút lấy người ấy. Nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên là một người như vậy.

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 1.

Tập sách Đà Lạt bên dưới sương mù cùng họa đồ thiết kế và phân lô khu chợ Mới Đà Lạt của KTS Ngô Viết Thụ, năm 1959. Tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên sẽ có cuộc trò chuyện với độc giả nhân sách ra mắt vào 9h ngày 24-3 tại 38 Võ Văn Tần, Q.3, TP.HCM – Ảnh: GIA TIẾN

Sau Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách, Đà Lạt một thời hương xa, lần này anh trở lại với biên khảo Đà Lạt bên dưới sương mù.

Trò chuyện với Thế giới sách quanh tác phẩm này, cây bút biên khảo Nguyễn Vĩnh Nguyên chia sẻ: “Tôi có niềm hứng thú của kẻ đi xuyên sương mù để nhận diện lại một đô thị với những chiều kích giá trị còn lại, những gì bị bôi xóa, lãng quên, diễn dịch cách này hay cách khác”.

Đà Lạt của những sự kiện bí mật

* Khi đọc tác phẩm Đà Lạt bên dưới sương mù, độc giả dễ bị choáng ngợp bởi khối lượng tài liệu đồ sộ, đặc biệt là tài liệu trong các văn khố. Anh có thể nói qua về quá trình tiếp cận, xử lý các tài liệu này, cách chọn lựa đề tài trong vô vàn tài liệu?

– Tôi dành ra hai năm đi vào các trung tâm lưu trữ tại Sài Gòn và Đà Lạt để tìm tất cả những gì có liên quan tới Đà Lạt trong khoảng 1950 – 1975. Tôi cũng cậy nhờ một người quen tại Paris lấy được tập tài liệu quý về Hoàng triều cương thổ tại Thư viện quốc gia Pháp.

Khối lượng tài liệu Đà Lạt trong thời kỳ Hoàng triều cương thổ và Việt Nam cộng hòa để lại lên đến vài trăm bó, hàng ngàn trang văn bản cũ với đủ thứ chuyện xảy ra tại thành phố này, từ chuyện một bà ở đường Duy Tân đăng ký mở bưu cục phụ, chuyện giải tỏa để mở rộng sân bay Cam Ly hay bó hồ sơ về đất và nhà bà Nhu (Trần Lệ Xuân) đầy những khế ước, đoạn mãi, quyết định, công văn, báo cáo…

Đi vào các kho tài liệu đó, bạn sẽ dễ dàng bị choáng ngợp. Vì thấy điều gì cũng mới lạ. Bạn có niềm hứng thú khi đi vào một thành phố bằng con đường khác mà trước đó hiếm ai đi. Hứng thú đó có thể làm cho bạn dễ mất tập trung và đi lạc không thấy lối ra.

Những lúc thấy mình có dấu hiệu hoang mang trước những kho tài liệu, tôi đã tìm cách thoát ra bằng việc đi thực địa và tìm tài liệu trong “giang hồ” (giới sưu tập, mua bán tài liệu cũ)…

Rồi nhất thiết phải căng lên một cái khung tổng thể cho cuốn sách. Tôi trả lời câu hỏi những gì cần nói về Đà Lạt trong giai đoạn này.

* Làm thế nào anh có thể dung hòa được tính khô cứng của tài liệu với giọng văn kể chuyện hấp dẫn để tác phẩm này không trở thành một cuộc “triển lãm” tài liệu?

– Đó là điều khó khăn. Nó đòi hỏi một quá trình đọc, xử lý, làm chủ văn bản. Tôi mang máy tính vào trung tâm lưu trữ và ngồi làm việc tại đó mỗi khi có thể, để giảm chi phí in sao tài liệu (bạn biết đó, tất cả là chi phí cá nhân). Và kiên trì lần ra đường dây của những câu chuyện được mã hóa qua các văn bản hành chính, hình ảnh…

Việc dựng lại câu chuyện đòi hỏi độ chuẩn xác cao, có chú dẫn cụ thể, khoa học. Tôi cũng đã nhiều lần đi về Đà Lạt, tiếp xúc người Đà Lạt có mặt trong các sự kiện, tìm các tài liệu trong sách báo đã ấn hành để thâm nhập vào các dữ kiện đời sống, cố gắng tái hiện không gian sống động nhất có thể.

Tuy nhiên, điều thú vị là rất nhiều sự kiện bí mật đã không được nhiều người, ngay cả người Đà Lạt biết đến, ví dụ vụ các phi công Pháp được cho là “trộm máy bay” khi hãng bay S.I.L.A. bị quốc trưởng Bảo Đại bỏ rơi, vụ ám sát quan mật thám ở số 17 Rue des Roses kéo theo vụ xử tử 20 người Việt ở Cam Ly, hay chuyện các công chức Nha văn khố đã không ngại hiểm nguy, cứu tài liệu trong bom lửa vào những ngày tháng 3-1975…

Tác giả Đà Lạt bên dưới sương mù: Bảo vệ một đô thị, tình yêu thôi chưa đủ - Ảnh 2.

Tôi nghĩ ở giai đoạn này, để bảo vệ những giá trị của một công trình, một đô thị, thì tình yêu thôi sẽ không đủ. Yêu nhiều quá sớm muộn cũng sẽ dẫn đến… bất lực và hụt hẫng tràn trề.

_NGUYỄN VĨNH NGUYÊN_

Giá trị lịch sử của khu Hòa Bình

* Trong các tài liệu anh công bố ở đây, đáng chú ý là các tài liệu hình ảnh, bản vẽ quy hoạch… Anh có nhận xét gì về tầm nhìn quy hoạch đô thị Đà Lạt của các thế hệ trước?

– Trong sách, tôi có đề cập câu chuyện về việc xây chợ Mới Đà Lạt (nay là chợ Đà Lạt) và bản đồ án phân lô phố một tầng lầu ở khu chợ, do KTS Ngô Viết Thụ thiết kế năm 1959.

Thời điểm đó, KTS Ngô Viết Thụ vừa học ở Pháp về, có chuyên môn quy hoạch, nắm trong tay giải thưởng Kiến trúc Khôi nguyên La Mã, được tổng thống Diệm giao phó quyết định nhiều phân vùng kiến trúc, quy hoạch miền Nam, trong đó có khu chợ Mới Đà Lạt.

Chỉ cần thiếu bình tĩnh và phô trương “tư duy tân kỳ” một chút, ông Thụ đã có thể cố vấn cho thị trưởng Đà Lạt và ông tổng thống cho đập bỏ cái chợ cũ (nay là rạp Hòa Bình) ngay.

Nhưng ông Thụ đã không làm vậy, có lẽ vì là người gắn bó với Đà Lạt, ông đọc được giá trị lịch sử của khu quảng trường Hòa Bình và giá trị di sản của ngôi chợ cũ trông rất đơn sơ.

Ông giữ lại và làm một cầu dẫn từ khúc quanh phía sau chợ cũ sang ngôi chợ Mới, tạo ra sự nối kết rất hài hòa giữa hai thời kỳ kiến trúc quá khứ – hiện tại, di sản – hiện đại; đồng thời giới hạn khu thương mại quanh chợ chỉ được phép xây một tầng lầu.

Trong lịch sử, người dân Đà Lạt đã đồng tình với đồ án trên; Hội đồng thành phố từng lên tiếng để giữ gìn những nguyên tắc chính khi có ai đó cậy quyền lực và kinh tế để phá vỡ nguyên tắc. Tôi đã chọn in bản họa đồ 1959 của Ngô Viết Thụ làm quà tặng kèm theo sách như một tài liệu quý mà độc giả có thể tự đối chiếu với thực tiễn.

HUỲNH TRỌNG KHANG thực hiện

Theo Tuoitre

 

 

  • Trong 2 giờ, chuyên gia y tế chia sẻ cùng bạn đọc nhiều giải pháp để phòng, chống các bệnh không lây nhiễm từ tuyến y tế cơ sở. Thống kê của Cục Y tế dự phòng cho thấy, cứ 10 người chết thì có 7 người chết do các bệnh không lây nhiễm. Trong đó, 43% số ca tử vong trước 70 tuổi, gánh nặng bệnh tật do bệnh không lây nhiễm chiếm 66% tổng gánh nặng bệnh tật. Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với sự gia tăng ngày càng trầm trọng của các bệnh không lây nhiễm, chủ yếu là các bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư, bệnh phổi mạn tính và bên cạnh đó là các rối loạn tâm thần. Nguyên nhân khiến tỷ lệ mắc và tử vong các bệnh không lây nhiễm tăng cao đối xuất phát từ lối sống và…
  • Phân khúc chung cư The Manor Central Park Nguyễn Xiển hiện đang được giới chuyên gia bất động sản, các khách hàng, chủ đầu tư nhận định là dòng sản phẩm chung cư cao cấp đáng sống nhất tại thủ đô. Nếu bạn đang tìm kiếm một không gian sống đẳng cấp cho cả gia đình, hoặc cần đầu tư vào các dự án sinh lợi hấp dẫn và an toàn, Căn hộ The Manor Central Park có thể xem…
  • Thời trang là ngành “hái ra tiền” tại Việt Nam với hàng trăm thương hiệu mới ra đời mỗi năm. Tuy nhiên, với chi phí đầu tư cao và sự cạnh tranh khốc liệt, có đến hơn 50% những thương hiệu, shop thời trang mới thành lập phải đóng cửa cắt lỗ chỉ sau 1 đến 2 năm. Với mong muốn cùng các nhà thiết kế trẻ, chủ shop thời trang giải quyết bài toán chi phí, Glam Mall –…
  • Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV vừa đưa ra nhiều quyết định quan trọng liên quan đến kinh tế, trong đó có việc phê chuẩn Hiệp định CPTPP. Trong phiên bế mạc ngày 20/11, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV, xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng, trong đó các nội dung liên quan đến kinh tế. Cụ thể, Quốc hội xem xét các báo cáo…
  • Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể đã yêu cầu Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Cục Hàng hải Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam phải hoàn thiện các Đề án phát triển hạ tầng giao thông đường bộ và tăng hiệu quả quản lý khai thác Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển Hải Phòng. Cụ thể, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể yêu cầu Tổng cục Đường bộ Việt Nam lập 4 Đề án kết nối mạng…
  • Quan điểm của Chính phủ đối với DNNN là chỉ tập trung vào lĩnh vực then chốt, địa bàn quan trọng, quốc phòng, an ninh, thiết yếu mà tư nhân không làm được và không muốn làm và thoái vốn tại các DNNN đang làm ăn hiệu quả. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng 2 Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ và Trịnh Đình Dũng đã chủ trì Hội nghị đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN,…
  • Tại Hội nghị về nông nghiệp tại Lâm Đồng, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã định hướng: "Đặt hàng cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong 10 năm tới sẽ đứng vào top 15 nước phát triển nhất thế giới với ngành chế biến nông sản thuộc top 10". Điều này phần nào làm rõ mục tiêu của Chính phủ với phát triển nông thôn giai đoạn mới. Nghị quyết 26 về tam nông (nông nghiệp – nông dân –…
  • Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sáng 21-11 chỉ ra nhiều bất cập trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn DNNN thời gian qua, trong đó nêu việc "bán cảnh lớn Quy Nhơn mà như cho không", đồng thời yêu cầu xử nghiêm sai phạm. Chủ trì hội nghị đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước (DNNN) ngày 21-11 tại Hà Nội, Thủ tướng  Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ ra nhiều bất cập trong công tác điều…
  • Theo ông Nguyễn Đình Cung, cổ phần hóa cần tập trung chất hơn lượng, chuyển tài sản chưa tốt thành tài sản tốt, chứ đừng biến tài sản tốt thành không tốt... "Trong danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới thì doanh nghiệp đứng thứ 500 đang có tài sản lớn gấp đôi so với 3 doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Việt Nam, nên phải phấn đấu thời gian tới Việt Nam có doanh nghiệp lọt…